Jak działa biurko z regulacją wysokości – wyjaśniamy
Biurko z regulacją wysokości wysuwa się w górę po naciśnięciu przycisku. Na tym zwykle kończy się wyjaśnienie i właśnie tu zaczyna się problem. Silnik nie decyduje o Twojej postawie.
Najpopularniejsza rada brzmi: kup biurko elektryczne i podnoś je w ciągu dnia. Biurko nie zmieni jednak samo ani razu wysokości. Udostępnia dwie pozycje, a Ty musisz między nimi przełączać. Kto tego nie robi, ma pod blatem drogą mechanikę i mimo to dalej siedzi.
Dlatego warto najpierw spojrzeć na technikę. Co dzieje się od naciśnięcia przycisku do zatrzymania, dlaczego zakres regulacji liczy się bardziej niż moc silnika i po czym na co dzień poznasz, że stelaż pracuje bezpiecznie. Potem stanie się jasne, dlaczego nawet największy skok nie wywoła ruchu.
W praktyce: Sprawdzaj w tej kolejności: zakres regulacji, napęd, sterowanie, bezpieczeństwo. Większość nietrafionych zakupów powstaje już w kroku pierwszym.
Podstawowa zasada regulacji wysokości
Biurko z regulacją wysokości nie jest podnośnikiem do stanowiska pracy. Jego zadaniem jest podnoszenie lub opuszczanie blatu wraz z monitorem, klawiaturą i dokumentami tak, abyś mógł przełączać się między odpowiednimi wysokościami pracy. Przedmioty zostają na blacie, a ich wysokość zmienia się razem z nim.
Zmiana między siedzeniem a staniem jest częścią dynamiki stanie-siedzenie, którą opisuje BAuA w swoim opracowaniu o dynamice stanie-siedzenie. Dla elektrycznie regulowanego stołu do pracy siedząco-stojącej podaje zakres wysokości od 680 do 1.180 mm. Przy pracy mieszanej z komputerem i bez niego wymaganie dotyczy natomiast powierzchni blatu: ma umożliwiać pracę pisemną i komputerową, a więc mierzyć 1.600 x 800 mm. Wysokość i powierzchnia odpowiadają więc na różne pytania.
Trzy pojęcia pomagają zrozumieć działanie:
Napęd: Dostarcza siłę do zmiany wysokości. Może to być silnik elektryczny lub rozwiązanie mechaniczne obsługiwane ręcznie.
Zakres regulacji: Oznacza najniższą i najwyższą wysokość blatu, mierzoną z zamontowanym blatem. Zakres musi pasować do Twojej postawy w pozycji siedzącej i stojącej.
Sterowanie: W biurku elektrycznym uruchamia i kończy ruch oraz koordynuje silniki. W biurku mechanicznym ruch wywołuje Twoja ręka.
Podobnie jak w podnośniku siła zamieniana jest na ruch podnoszenia. W biurku ruch ten ma jednak nadawać się do wielokrotnego użycia: blat musi utrzymywać wysokość siedzącą i stojącą i dać się kontrolowanie przestawiać pomiędzy nimi. Odpowiedni silnik czy duży zakres regulacji same nie sprawią, że faktycznie częściej zmienisz pozycję. Potrzebne są do tego także regularne zmiany pozycji w codziennej pracy.
Jak współpracują silnik, przekładnia podnosząca i sterowanie
Naciskasz przycisk pozycji stojącej. W tym momencie zachodzi łańcuch procesów, których nie widzisz. Sterownik rozpoznaje polecenie, podaje prąd na silnik i nadzoruje ruch, aż zapisana wysokość zostanie osiągnięta. Widoczną częścią jest jadący blat, a istotna część znajduje się pod nim.
W silniku powstaje ruch obrotowy. Obrót jest zamieniany przez przekładnię śrubową lub podnoszącą na liniowy ruch nóg biurka, dlatego tę konstrukcję nazywa się też napędem liniowym. Z szybkiego obrotu robi się powolne wznoszenie, z przełożeniem, które udźwignie ciężar blatu oraz monitorów i akcesoriów.
Krok
Element
Co się dzieje
1
Przycisk lub zapisana pozycja
Sterownik uruchamia ruch
2
Silnik elektryczny
Silnik wytwarza ruch obrotowy
3
Przekładnia śrubowa lub podnosząca
Obrót zamienia się w liniowy ruch nóg biurka
4
Synchronizacja
Kilka napędów utrzymuje blat możliwie poziomo mimo nierównego obciążenia
5
Czujniki
Przeszkoda zatrzymuje ruch w dół
6
Zatrzymanie
Zapisana wysokość siedząca lub stojąca jest utrzymywana
Czwarty krok wyjaśnia, dlaczego dwa silniki nie są automatycznie dwa razy lepsze, ale w praktyce zwykle mają sens: jeśli po lewej stoi ciężki monitor, a po prawej lekki notebook, powstaje nierówne obciążenie. Dobra synchronizacja to wyrównuje, inaczej blat lekko się przechyli. Jakie sterowanie naprawdę pomaga na co dzień, przeczytasz w przeglądzie sterowania biurek z regulacją wysokości.
Zwróć uwagę na prędkość podnoszenia pod obciążeniem, a nie tę z prospektu. Silnik, który bez obciążenia wydaje się szybki, z dwoma monitorami i ciężkim blatem jedzie wyraźnie wolniej. Gdy musisz szukać usterki, pomoże Ci powyższa tabela: przyciski bez reakcji wskazują na sterownik lub panel obsługi, jazda jednostronna na silnik lub kolumnę, a zatrzymanie w połowie drogi często na czujniki.
Napędy elektryczne i mechaniczne w porównaniu
Napęd elektryczny jest najbardziej znany. Silnik pracuje przeciwko przekładni, obsługujesz go jednym naciśnięciem przycisku, a nowoczesne sterowniki zapamiętują kilka pozycji, dzięki czemu zmiana jest powtarzalna. Twój wysiłek wynosi zero, a nakład w systemie to silnik, śruba, synchronizacja i czujniki.
Rozwiązania mechaniczne obywają się bez silnika. DGUV w swojej publikacji o regulowanych stołach roboczych wprost wymienia napędy elektryczne oraz rozwiązania mechaniczne, na przykład przez korbę, sprężynę gazową lub linkę. Znajdziesz tam też kluczowe kryterium jakości dla obu konstrukcji: mechanizm musi dawać się obsługiwać lekko i bezpiecznie także pod obciążeniem, a obsługa ma być możliwa bez narzędzi i podczas użytkowania.
Napęd
Zasada działania
Sposób regulacji
Typowe cechy
Silnik elektryczny z przekładnią śrubową lub podnoszącą
Ruch obrotowy zamieniany jest na liniowy ruch nóg biurka
Bez zasilania, kilka obrotów korby na jedną zmianę wysokości
Sprężyna gazowa
Siła sprężyny wspomaga ruch podnoszenia
Ręcznie
Ułatwia podnoszenie, opuszczanie wymaga kontrolowanego nacisku
Linka
Pociągnięcie linki zmienia wysokość
Ręcznie
Prosta konstrukcja mechaniczna, blokowanie przez naciąg lub zacisk
Przy wyborze ważniejsza od konstrukcji jest częstotliwość użytkowania. Jeśli zmieniasz pozycję między siedzeniem a staniem kilka razy dziennie, być może na stanowisku używanym przez kilka osób, napęd elektryczny jest oczywistym wyborem. Właśnie tam zapisane pozycje pokazują swoją wartość, bo nikt nie szuka za każdym razem wysokości od nowa. Przy pojedynczym stanowisku z rzadkimi zmianami wystarczyć może rozwiązanie mechaniczne, o ile łatwo obsługuje się je pod obciążeniem.
Reguła decyzyjna: Przez tydzień zliczaj, jak często faktycznie zmieniałbyś wysokość. Jeśli wynik mieści się w przedziale dziennym, wybierz silnik. Jeśli to kilka zmian tygodniowo, sprawdź najpierw, czy obsługa mechaniczna nie zniechęci Cię do robienia tego w ogóle.
Jeden punkt bywa pomijany: obsługa jest częścią funkcji, a nie dodatkiem. Biurko, w którym korba zacina się pod blatem albo przycisk leży za monitorem, jest regulowane rzadziej. W ten sposób nawet najlepsza mechanika traci sens.
Jak prawidłowo czytać zakres regulacji i wymiary
Moc silnika to złe pierwsze pytanie. Decyduje to, czy najniższa i najwyższa pozycja pasują do Twojego ciała. Stelaż z dużym nominalnym skokiem może być bezużyteczny, jeśli dolna pozycja jest dla niższej osoby zbyt wysoka.
Wartość orientacyjna
Wartość
Odniesienie
DGUV, stół do pracy siedząco-stojącej
ok. 650 do 1.250 mm
Zakres regulacji dla pracy biurowej
BAuA, elektrycznie regulowany stół roboczy
co najmniej 680 do 1.180 mm
Stanowisko pracy siedząco-stojącej
BAuA, indywidualnie dopasowywane stanowisko do pracy stojąc
1.000 do 1.350 mm
Wysokość pracy w pozycji stojącej
BAuA, praca mieszana ze strefą pisania i pracy na komputerze
co najmniej 1.600 x 800 mm
Minimalny wymiar powierzchni blatu
Publikacja DGUV o stołach do pracy siedząco-stojącej podaje dla takich stołów zakres od około 650 do 1.250 mm i jednocześnie opisuje, po czym poznasz odpowiednią wysokość: w pozycji siedzącej przedramiona przy swobodnie opuszczonych ramionach leżą mniej więcej poziomo, w pozycji stojącej powierzchnia robocza znajduje się mniej więcej na wysokości łokci. BAuA uzupełnia dla stanowiska do pracy stojąc 100 do 135 centymetrów, a dla połączonych stanowisk siedząco-stojących co najmniej 680 do 1.180 mm. Dla pracy mieszanej ze strefą pisania i pracy na komputerze podaje minimalny wymiar 1.600 x 800 mm.
Co liczby oznaczają dla Twojego ciała
Przedziały nie są wartościami docelowymi dla określonego wzrostu, lecz korytarzami kontrolnymi. Zmierz na swoim stanowisku najniższą i najwyższą wysokość blatu łącznie z blatem. Porównaj dolną pozycję z wysokością siedzenia, a górną z wysokością łokci w staniu. Dopiero to zestawienie powie Ci, czy zakres regulacji do Ciebie pasuje.
Kolejna pułapka: producenci często podają skok stelaża, a nie wysokość blatu. Blat o grubości 25 mm przesuwa oba końce zakresu w górę. Kto przy wzroście 1,60 m potrzebuje niskiej pozycji siedzącej, powinien więc sprawdzić minimalną wysokość wraz z blatem, a nie maksymalną wysokość wysunięcia. Duże wartości skoku robią wrażenie w karcie danych, ale niskim osobom niewiele pomagają.
Funkcje bezpieczeństwa na co dzień
Biurko pracujące na silnikach wymaga ochrony przed samym sobą. Najważniejszą funkcją jest ochrona przed kolizją podczas opuszczania. Czujniki wykrywają przeszkodę, na przykład kontener na kółkach lub podłokietnik krzesła, i zatrzymują ruch w dół. Bez tej funkcji blat najeżdża na przeszkodę i naciska dalej, aż silnik się wyłączy.
Druga funkcja to stabilność przy wysuniętych kolumnach. Im bardziej nogi się wysuwają, tym silniej działają siły boczne. Stelaż, który w średniej wysokości wydaje się stabilny, w maksymalnej może się chwiać. Sprawdź to w sklepie lub po montażu, lekko obciążając blat z boku przy pełnej wysokości.
Praktyczny test: Połóż na blacie butelkę wody i wysuń biurko do najwyższej pozycji. Jeśli butelka stoi spokojnie, konstrukcja jest wystarczająco stabilna na co dzień.
Po czym poznasz te funkcje
Ochrona przed kolizją: Blat zatrzymuje się przy opuszczaniu, gdy tylko coś stoi na drodze, i nie jedzie dalej siłą.
Obsługa w zasięgu ręki: Przyciski są umieszczone tak, że dosięgasz ich siedząc, bez podpierania się i wstawania.
Regulacja bez narzędzi: Do zmiany wysokości nie potrzebujesz klucza imbusowego ani poprawiania ustawień przy nogach.
Pamięć pozycji: Wysokość siedząca i stojąca są zapisane i osiągane jednym naciśnięciem przycisku, bez szukania za każdym razem.
Czytelne dane: Nośność i prędkość podnoszenia pod obciążeniem znajdują się w danych technicznych, a nie tylko w opisie reklamowym.
W stelażu z czterema kolumnami i ciężkim blatem siły rozkładają się inaczej niż przy dwóch kolumnach. Dlatego dopytaj konkretnie o dopuszczalną nośność i stabilność w maksymalnej wysokości, zamiast polegać na pojedynczej wartości szczytowej. Dobrzy producenci dokumentują te wartości, bo są kluczowe przy wyborze.
Ustalenie odpowiedniego ustawienia
Ustawienie przebiega w czterech krokach, gdy znasz już zakres regulacji swojego stelaża.
Wybierz wysokość siedzącą. Ustaw blat tak nisko, aby przedramiona przy swobodnie opuszczonych ramionach leżały poziomo, a barki pozostały rozluźnione.
Wybierz wysokość stojącą. Wysuń blat na wysokość łokci w staniu. Ramiona spoczywają na blacie bez unoszenia barków.
Zapisz obie pozycje. Zapisz wysokość siedzącą i stojącą w pamięci, aby zmiana jednym naciśnięciem przycisku pozostała powtarzalna.
Zaplanuj zmiany. Rozłóż zmiany wysokości na cały dzień pracy, zamiast reagować dopiero przy dolegliwościach. Zmiana po rozmowie telefonicznej i jedna po przerwie obiadowej jest praktyczniejsza niż sztywny harmonogram.
Jeśli chodzi o powierzchnię: przy pracy mieszanej ze strefą pisania i pracy na komputerze blat powinien mieć co najmniej 1.600 x 800 mm, aby klawiatura, dokumenty i drugi monitor zmieściły się obok siebie bez ciągłego przekładania. Nasze blaty PRO są dostępne w rozmiarach 120 x 60 cm, 140 x 70 cm, 160 x 80 cm i 180 x 80 cm; PRO z czarnym blatem i czarnym stelażem kosztuje 329 € w rozmiarze 120 x 60 cm i 479 € w rozmiarze 180 x 80 cm.
Na koniec zmierz jeszcze raz: najniższą i najwyższą wysokość blatu łącznie z blatem, porównaną z wysokością Twojego siedzenia i łokci. Tabelę, dzięki której sprawdzisz te wartości względem swojego wzrostu, znajdziesz w przeglądzie wysokości biurka a wzrostu.
Dlaczego samo biurko nie zastąpi ruchu
Biurko z regulacją wysokości może ułatwić zmianę między siedzeniem a staniem. Nie zadba jednak samo o to, że zmienisz pozycję lub poruszysz się w trakcie dnia. Badanie z udziałem 680 osób pracujących przy biurku wykazało, że tylko 15,7 procent miało dostęp do biurka z regulacją wysokości. Z nich mniej więcej połowa korzystała z niego regularnie. Jednoznacznego związku między dostępem do takiego biurka a krótszym czasem siedzenia nie udało się wykazać.
Jako orientację z zakresu medycyny pracy praktyczna broszura BAuA o dynamice stanie-siedzenie podaje podział: 50 procent siedzenia, 25 procent stania i 25 procent ruchu. To wskazówka dla zróżnicowanej pracy, a nie harmonogram, którego każdy musi trzymać się dokładnie.
Wskaźnik
Wartość
Odniesienie
Dostęp do biurka z regulacją wysokości
15,7 procent
Badanie z udziałem 680 osób pracujących przy biurku
Regularne korzystanie wśród osób z dostępem
około połowa
to samo badanie
Orientacyjnie siedzenie
50 procent
Praktyczna broszura BAuA
Orientacyjnie stanie
25 procent
Praktyczna broszura BAuA
Orientacyjnie ruch
25 procent
Praktyczna broszura BAuA
Także dane z Niemiec podkreślają, że sama wysokość biurka nie determinuje zachowań ruchowych. W analizie S-MGA dotyczącej czasu siedzenia i dolegliwości ponad 60 procent badanych zgłosiło, że spędza w pozycji siedzącej co najmniej połowę dnia pracy. Wyraźnego związku między długim siedzeniem a bólami dolnej części pleców nie stwierdzono. Na obciążenie wpływają także wysokość monitora, urządzenia wejściowe, przerwy i ruch.
Biurko jest więc narzędziem, a nie programem ruchowym. Napęd elektryczny i sterowanie dotykowe, jakie DESKSPACE oferuje w swoich biurkach z regulacją wysokości, ułatwiają dopasowanie wysokości. Zmianę pozycji musisz jednak zaplanować sam. Jak sensownie wpleść fazy stania w dzień, wyjaśniają wskazówki dotyczące pracy w pozycji stojącej. Kilka krótkich zmian i ruch w międzyczasie pomagają nie tkwić w jednej pozycji przez całe popołudnie.